Aquera seria que conta l'istòria de la joena broisha Pepper e deu son gat Carrot dens lo monde magic de Hereva. Qué de mei classic! E pr'aquò, aquera BD n'ei pas classica. Qu'ei un webcomic, hrut d'un tribalh collectiu qui a debutat en 2014.

Lo creator, David Revoy, qu'a desirat desvolopar aquera BD dab ua licéncia liura, Creative Commons. Qu'utiliza logiciaus liures e que met a disposicion lo son tribalh. Mecènas deu monde sancèr que finançan aqueth tribalh. L'autor qu'ei hòrt convençut qu'aquera faiçon navèra de har deveré cambiar l'industria de la benda dessenhada.

Cada mes, que publica un episòdi. Lo scenari qu'ei escrivut en francés o en anglés, puish, a mesura deu son avançament, qu'ei partatjat dab la comunautat qui hè alavetz retorns suu scenari, suus dialògues, suus dessenhs… Un còp l'episòdi quasi finalizat, los dialògues que son definitivament arrestats e la comunautat que pòt començar de tradusir l'episòdi dens la lenga de la soa causida. Que's compta au dia de uei 68 lengas, las uas classicas com lo francés o l'alemand, d'autas regionaus com l'occitan o lo breton, o de creacion com l'esperanto o lo toki pona, ua lenga inventada en 2001per la lingüista canadiana Sonja Lang e bastida sus la filosofia deu Tao.

De qué parla aquera BD ?

Las aventuras de Pepper&Carrot que's passan dens un univèrs drin fosc, on se sap pas tròp on se tròban los diferents vilatges. Los personatges qu'an noms d'èrba o d'espècia, los animaus noms de legume.
Segur, las istòrias que son pleas d'umor quan contieneràn a còps un aspècte filosofic. Que s'adreçan a un public large e que hèn – a còps – referéncia a la pop cultura e a la tecnologia modèrna.
Las Edicions Reclams que prepausan duas versions occitanas d'aquera BD : lengadociana e gascona.

Tà descobrir lo site de Pepper&Carrot: https://www.peppercarrot.com/ga/ (en gascon) o https://www.peppercarrot.com/oc/ en lengadocian.

Que coneishem tots, mei o mensh, los dotze trabalhs d’Ercules e la legenda de Pirèna. Mes las benalèjas, en prumèr transmetudas oraument, qu’an evoluat tot lo long deus sègles. En aqueste libe, l’autora, Anne-Pierre Darrées, ne cèrca pas las versions iniciaus – qui n’ei pas de pensar – mes la plaça d’aqueths contes dens la vita deus grècs. E, lhèu, enténer perqué los gascons an conservats aquera filiacion. Los gascons que son hihs deu gran Ercules e de la nòbla Pirena, ce disó Guilhem Adèr au sègle XVII^au.

Atau que conta cada trabalh puish que precisa los simbèus contenguts. Que seguim Ercules despuish lo prumèr trabalh – Tuar lo leon de Nemèa – quan lo eròi deu provar a tots la sua valor d’òmi dinc au dotzau – capturar Cerbèr, lo guardian deus in·hèrns – quan Ercules deu véncer la paur de la mort. E qu’entenem los dotze trabalhs que son ua iniciacion tà vàder un òmi libre. En efèit, dens los dus prumèrs, Ercules qu’emplega la fòrça entà véncer, après, qu’aprén la paciéncia, la perseverança, la mestresa de las emocions... qu’alarga la sua consciéncia.

La lectura qu’ei aisida, fluida e la fòrma pedagogica. Lo libe qu'ei bilingüe. Cada trabalh qu’ei illustrat d’un dessenh de Margot Raillé.

Qu’ac sabem tots, Miquèu Camelat (1871-1962) qu’ei un escrivan, un autor qui coneish l’engenie d’escríver. De segur, los sons relats de la vita vitanta que son testimònis de tròç de vita d'un parçan montanhau, Arrens en Lavedan, on demorava quasi tostemps. Mes la faiçon de contar qu’ei fina, delicada ; la narracion simpla e l’estile clar, elegant. Que’s guarda de jutjar los personatges, çò qui auhereish ua vertadèra sobrietat e, fin finala, ua noblessa a las situacions contadas. Camelat qu'ei retrèit, modèste, tot en estant un mèste escrivan, la soa lenga que demora un exemple. 

Joan Salles-Loustau, qui hascoc en 1991 ua tèsi remarcada sus Miquèu Camelat, que ns'a preparat ua version sancèra e bilingua, dab cincanta relats, arrevirats donc en francés (sonque lo tòme 1 qu'ei publicat). A còps, los tèmas que pòden paréisher vielhòts, mòdapassat. Totun podem atau caminar au près deus ajòus, anar a l’encontre de las nostas arraditz e, en especiau, agradar lo noste parlar. E coma Italo Calvino e ns'ac ditz dens Perché leggere i classici [Perqué legir los classics] : Un classico è un libro che non ha mai finito di dire quel che ha da dire. [Un classic qu’ei un libe qui n’a pas jamei fenit de díser çò qu'a a díser.]

E voletz jogar dambe la lenga occitana ? Alavetz Isabèu de la Valea que'vs deveré agradar. L'autor, Eric Gonzalès, que'vs mia en condes de tota traca. Quauques tèxtes son bracs, autes que son mei longs. Quauques uns son realistas, autes que son fantastics. E, de novèla en novèla, que caminaratz de la narracion tradicionau de cap a la fantasia.

Lo seriós, lo plasent, lo grèu, lo leugèr, l'estranh, que i a tot aquò en aqueras novèlas. Jo e Arnauda que conta ua bèra istoèra d'amor carat, Cent-dètz ans la fin d'un òme de d'autes còps, d'ua auta lenga, L'agraula qu'arrevita dambe las malediccions ancianas, e La con.hession d'un ex-viatjador espaciotemporau que parla d'un amor ... espaciotemporau ! Etc. Etc.

Entà descobrir un pauc mei, que podetz legir l'article La nouvelle un genre qui sied aux Gascons.

O que podetz crompar lo libe. Plàser assegurat !