Oct
15

Editoriau

Editoriau de Maurici Romieu Revista N° 826-827 / 2013

Quousque tandem…?[1]

Maurici Romieu

Aquera question Dinc a quan…?” – dinc a quan l’Estat francés e va continuar d’arrefusar lo dret d’existir a las lengas de França que poderé estar pausada au President actuau, qui com mantuns deus sons davancèrs, que sian de dreta o d’esquèrra, a defautat a las promessas hèitas publicament e escriutas en letras de motle suus programas electoraus. E va caler créder fin finala los descridaires[2] de la democracia qui disen que las promessas electoraus e son hèitas sonque tà amusar los pepiòts[3] ?

Cada còp, la decebuda qu’ei estada a la mesura deus espers gessits d’aqueras promessas. Non pòdi està’m de pensar a un arreproèr chinés – qu’ei causa sabuda que los Chinés, quitament si ne son pas tots discípols de K’ong fou tseu [4] o de Lao-Tseu, son òmis de saviesa – : Cent “non” que son mensh blaçants qu’un “òc” qui n’ei pas jamei tienut (desencusatz-me : n’èi pas podut balhar lo tèxte chinés ; que’vs calerà donc contentar de l’adaptacion occitana, mei comprenedera bahida !).

Un còp mei la decebuda qu’ei grana, autant mei que la situacion de las lengas ei mei anar mei critica. A despieit d’aquò, que devem continuar, contra vent e mareja, d’assegurar la pareishuda de la revista e la publicacion de libes, en sacrificar òras e òras deu noste temps shens aver l’esper de véder espelir un dia ua vertadèra reconeishença de la lenga. Que pensi tanben a tots los nostes davancèrs de l’Escòla qui desempuish mei de cent ans an tribalhat com pècs tà assegurar la vita de la revista e l’edicion de libes, qui n’an pas deishat de cridar viahòra tà har compréner a mantuas generacions de responsables politics las miaças qui pesavan sus l’aviéner de la lenga, miaças qui son mei anar mei presentas, mei prementas. Malaja ! Ne son pas jamei estats escotats.

Be cau que la situacion de las lengas de França sia maishanta tà que mantuns responsables associatius e elejuts ajan pres l’iniciativa de demandar a l’UNESCO l’asili culturau tà las lengas de França. Aquerò que vòu díser que las reïvindicacions tradicionaus : demandas oficiaus, peticions, manifestacions publicas n’an pas servit ad arren. Aquerò qu’amuisha tanben lo haut nivèu de desesperança deus militants qui veden morir las lengas shens poder har empach.

Quin podem continuar de har paréisher ua revista, de publicar libes escriuts dens ua lenga qui n’existeish pas oficiaument, qui ne’s ved pas, qui ne s’enten pas qui ne s’ensenha quitament pas mei ? Qu’avem l’impression que l’Estat francés e’s contenta d’espiar los darrèrs badalhs de las lengas en saber que dens quauques annadas seràn mortas e qu’atau lo problèma serà reglat ; hastiau qu’ei aqueth comportament e indigne d’un país democratic.

En ua tau situacion, léger e escríver la lenga qu’ei combàter entà la subervita. Qu’èi çò qui hèm, un còp mei ; dab aqueste numèro de Reclamsque’vs perpausam rubricas acostumadas, arreviradas, tèxtes de creacion e tanben estudis linguistics e literaris. Bona lectura a tots !

 

1 - Quousque tandem… : Dinc a quan… Que son los purmèrs mots deu purmèr discors de Ciceron, avocat e òmi politic roman, prononciat davant lo Senat de Roma contra Catilina qui èra acusat de manigançar contra la Republica.

2 - Descridaire : dénigreur

3 - Pepiòt : niais ; sot

4 - K’ong fou tseu ; coneishut devath lo nom de Confucius